Fréttir


15. maí 2020

Friðlýsing Laxabakka við Sog

20150821_190457Lilja Dögg Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra, hefur undirritað friðlýsingu Laxabakka við Sog í Öndverðarnesi, reist 1942.

Laxabakka reisti Ósvaldur Knudsen (1899-1975) málarameistari og brautryðjandi í gerð leikinna kvikmynda og heimildamynda um íslenska náttúru. Húsið var byggt sem veiði- og frístundahús og þekkja margir það sem sumarhús Ósvalds. Húsið er í mynd íslensks torfbæjar með tveimur misháum burstum, torfi á þaki og hlöðnum hliðarveggjum úr hraunhellum. Við árbakkann skammt frá húsinu eru leifar bátaskýlis með torfþekju sem nú er fallin.

Friðlýsingin tekur til ytra borðs sumarhússins Laxabakka, fastra innréttinga sem varðveist hafa, bátaskýlis við bakka Sogs og nánasta umhverfis hússins.

20150821_193044Varðveislugildi Laxabakka felst ekki hvað síst í samspili byggingarlistar við náttúru og umhverfi. Húsið er sem samgróið landinu og fellur einstaklega vel að staðháttum við Sogið.

Laxabakki er sambland af torfbæ og timburhúsi sem stendur föstum fótum í innlendri byggingarhefð en sker sig jafnframt úr sem sjálfstætt verk með sterk höfundareinkenni. Baðstofa hússins er rétt smíðuð samkvæmt aldagamalli hefð. Færa má fyrir því rök að húsið sé seinasti hlekkurinn í óslitinni, ellefu hundruð ára þróunarsögu íslenska bæjarins. Finnski arkitektinn Alvar Aalto sótti Laxabakka heim árið 1968 og er til ljósmynd af honum við húsið ásamt Skarphéðni Jóhannssyni arkitekt. Haft var eftir Aalto að Laxabakki væri að hans mati fegursta bygging á Íslandi.

Tæknilegt ástand Laxabakka er mjög slæmt en núverandi eigandi, Íslenski bærinn ehf., áformar að endurreisa húsið, varðveita það í upprunalegri mynd og nýta það fyrir menningartengda starfsemi.