Undirfellskirkja, Áshreppi, Austur-Húnavatnssýslu
Byggingarár: 1915
Hönnuðir: Rögnvaldur Ólafsson arkitekt.
Saga
Undirfellskirkju er fyrst getið í Sturlungu, þar segir að Bárður í Hvammi hafi þjónað á Undirfelli um 1243 og var kirkjan, í katólskum sið, helguð heilögum Nikulási. Eftir að eldur kom upp í eldri timburkirkju á Undirfelli, í aftakaveðri við messu á öðrum degi jóla árið 1913, og söfnuður og prestur sluppu naumlega úr kirkjunni, var söfnuðinum ofarlega í huga að byggja nýja kirkju úr varanlegra efni. Var Rögnvaldur Ólafsson arkitekt fenginn til að gera uppdrætti að nýrri steinsteyptri kirkju sem vígð var í október 1915.
Friðuð 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989.
Lýsing
Undirfellskirkja er steinsteypuhús, 8,83 m að lengd og 6,96 m á breidd, með turn í norðvesturhorni, 2,49 m að lengd og 2,52 m á breidd. Þakið er krossreist og klætt bárujárni. Kirkjan er múrhúðuð og sökkulbrún er neðst á veggjum. Á suðurhlið kirkju eru þrír bogadregnir smárúðóttir steypujárnsgluggar, tveir á norðurhlið og hringgluggi á framstafni. Fyrir kirkjudyrum eru tvöfaldar spjaldsettar vængjahurðir og um þær múraður bogafaldur. Turninn nær 0,34 m fram fyrir vesturgafl og norðurhlið kirkju. Hann stendur á háum sökkli og ofarlega dragast turnveggir inn í tvígang og eru þar um turninn tvö múrbönd. Bogadregnar dyr eru á framhlið turns og um þær að jafnaði gengið til kirkju. Yfir þeim er hár og mjór bogadreginn gluggi og annar á norðurhlið en hálfhringgluggi undir honum á sökkulbrún. Ofarlega á hverri turnhlið er lítill bogadreginn gluggi en yfir hverjum þeirra eru þrír litlir bogadregnir gluggar uppi undir háu píramítaþaki.
Inn af kirkjudyrum er gangur og þverbekkir hvorum megin hans en veggbekkir í kór. Fremst í framkirkju norðan megin eru dyr að turninum og í honum sveigður stigi upp á söngloft yfir fremsta hluta kirkju, milli turns og suðurhliðar. Undir frambrún þess er stoð og sín hálfsúlan við hvorn vegg. Veggir eru múrhúðaðir. Efst á þeim er band með kröppum uppi undir strikasyllu. Bandið er leitt fyrir kórgafl að vænum veggsúlum hvorum megin altaris en milli þeirra er reitaskipt bogahvelfing yfir altari. Yfir kórgaflsbandi er reitasett ufs og þil yfir henni og altarisboga. Reitaskipt stjörnusett hvelfing er yfir framkirkju og kór stafna á milli.