Holtastaðakirkja, Engihlíðarhreppi, A-Húnavatnssýslu
Byggingarár: 1893
Byggingarár: 1892–1893.
Hönnuður: Þorsteinn Sigurðsson forsmiður.
Saga
Á Holtastöðum var höfuðkirkja á miðöldum. Hennar er fyrst getið í máldaga Auðunar rauða Hólabiskups frá um 1318 og var helguð heilögum Nikulás. Núverandi kirkja var reist í stað torfkirkju frá 1833 en færð á annan stað, neðarlega í túninu, talsverðan spöl frá bæjarhúsunum.
Friðuð 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989.
Lýsing
Holtastaðakirkja er timburhús, 8,28 m að lengd og 7,01 m á breidd, með kór, 2,67 m að lengd og 2,62 m á breidd, og tvískiptan turn við vesturstafn, 2,54 m að lengd og 2,62 m á breidd. Þök kirkju og kórs eru krossreist. Kirkjan er klædd bárujárni, turnþök og hliðar turns sléttu járni og hún stendur á steinsteyptum sökkli. Á hvorri hlið kirkju eru þrír smárúðóttir oddbogagluggar úr steypujárni og einn á hvorri hlið kórs. Minni oddbogagluggi er á framhlið stöpuls og gluggi með oddboga efst. Stöpull nær upp yfir mæni kirkju og á honum er áttstrent þak. Á honum er áttstrendur burstsettur turn með lágt áttstrent þak. Bogadregnir faldar um fölsk hljómop eru á fjórum turnhliðum en blómskurður efst á hverri hlið. Fyrir kirkjudyrum eru spjaldsettar vængjahurðir og oddbogagluggi yfir.
Í forkirkju norðan megin er stigi upp á forkirkjuloft og dyr að setulofti. Að framkirkju eru spjaldsettar vængjahurðir, oddbogadregnar að ofan. Inn af þeim er gangur að kór sem hafinn er yfir kirkjugólf um eitt þrep. Einfaldar flatsúlur eru í kórdyrum og bogi yfir málaður blómskreyti. Aftursættir þverbekkir eru hvorum megin gangs. Setuloft á bitum er yfir fremsta hluta framkirkju. Þrjár járnstangir eru í gegnum frambrún þess upp í gegnum hvelfingu. Veggir forkirkju eru klæddir standþiljum. Framkirkja og kór eru klædd strikuðum panelborðum og efst á veggjum er ávalur listi undir hvelfingu og sylla skreytt máluðum Alexandersbekk. Hann er leiddur fyrir austurgafl að kórdyrum og fylgir einnig boga hvelfingar. Yfir framkirkju er panelklædd hvelfing og önnur minni yfir kór.