Grafið í rústir Þingeyraklausturs: Miðstöð íslenskrar menningar í 450 ár

Grafið í rústir Þingeyrarklausturs: Miðstöð íslenskrar menningar í 450 ár

Jakob Orri Jónsson

Þingeyraklaustur, á Þingeyrum í Húnabyggð, var langlífast af öllum miðaldaklaustrum Íslands en klaustrið var stofnað árið 1133 og því lokað 1551. Á  þeim hartnær 420 árum sem klaustrið var opið var þar virk handrita- og bókagerð og er vitað um mörg handrit sem hafa lifað af til okkar daga sem gerð voru í klaustrinu. Þessi handrit eru ekki bara trúarlegs eðlis en einnig voru þar rituð önnur verk, svo sem Íslendingasögur, Konungasögur og riddarasögur. Er því ekki ofsögum sagt að Þingeyraklaustur hafi verið ein mikilvægasta miðstöð menningar á Íslandi á miðöldum. 

Fornleifarannsóknir á Þingeyraklaustri hafa staðið yfir, með hléum, frá 2014 en uppgröftur hófst 2018. Á þeim tíma hefur verið grafið í klausturkirkjuna, kirkjugarð klaustursins og klausturbyggingar, auk yngri minja en greftrað var í kirkjugarðinum allt fram á tuttugustu öld. Þessar rannsóknir hafa leitt í ljós öskuhauga frá miðöldum fram á tuttugustu öld, rústir torfbygginga með vísbendingar töluvert timburvirki og hafa einar 30 grafir verið grafnar upp, þ.m.t grafir þriggja klausturhaldara.

Fyrirlesturinn er hluti af Nýjar rannsóknir í fornleifafræði 2025, fyrirlestraröð Félags fornleifafræðinga og námsbrautar í fornleifafræði við Háskóla Íslands. Fyrirlesturinn fer fram í stofu A050 í Aðalbyggingu HÍ en honum verður einnig streymt á Zoom, hægt að fylgjast með hér: Fyrirlesturinn í streymi